Financieel misbruik is het ongepast gebruik van de (financiële) bezittingen van een oudere. Voorbeelden zijn het wegnemen van geld, sieraden en goederen, gedwongen testamentwijziging, misbruik maken van machtigingen, betalingen doen via bankrekeningen en geld lenen zonder dit te vragen of vast te leggen, maar ook net dat beetje extra pinnen, de oudere laten betalen voor eigen boodschappen of een verzonnen factuur, of het zonder medeweten innen van toeslagen.

Naarmate mensen ouder worden, neemt de kans toe dat ze van anderen afhankelijk worden voor huishoudelijk werk, verzorging of financiële zaken. Hierdoor neemt ook het risico op allerlei vormen van misbruik toe, waaronder financieel misbruik. Uit onderzoeken blijkt dat in Nederland naar schatting jaarlijks 30.000 ouderen het slachtoffer worden van financieel misbruik door familieleden, vrienden, buren en zorgverleners. Financieel misbruik wordt gezien als een vorm van ouderenmishandeling. Het probleem is zo serieus dat het ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS) al in 2011 in Nederland het actieplan ‘Ouderen in veilige handen’ heeft gelanceerd en deze voor de komende jaren heeft verlengd.

Vanuit dit actieplan zijn verschillende instanties in Nederland actief geworden in de aanpak van financieel misbruik. Onder andere Veilig Thuis (voorheen Steunpunt Huiselijk Geweld), stichting SVOW (Samen Veilig Ouder Worden) en educatie centrum Movisie zetten zich in om de bewustwording te vergroten. Met hun aanbod van praktische oplossingen wordt gestreefd naar het voorkomen van financieel misbruik en het stoppen en zo mogelijk terugdraaien van bestaande gevallen.

Financieel Misbruik aan de Costa Blanca

Ongeveer 20.000 Nederlandse ouderen wonen (semi-) permanent aan de Costa Blanca. Het risico op financieel misbruik is daar groter, zelfs voor ‘jongere ouderen’. Het sociale netwerk in dit nieuwe thuisland is vaak kleiner, familie is ver weg, de andere taal, regels en wetgeving maken hen onzeker en daardoor extra kwetsbaar. Veel ouderen laten daardoor óók hun financiële en administratieve zaken uiteindelijk over aan iemand anders als ze denken dit zelf niet meer kunnen. In geval van partners/echtgenoten is vaak sprake van een taakverdeling, waarin één van de partners de geldzaken regelt. Na overlijden blijft de overgebleven partner onwetend achter. Zeker als hij of zij geen betrouwbare hulpaanbieders kent, ontstaat het risico dat een “goede buur” of “nieuwe vriend” wel even te hulp schiet, wat niet zelden resulteert in financieel misbruik.

Onderstaande casus laat zien hoe schrijnend het financieel misbruik kan zijn. De namen in deze casus zijn fictief.

Marie is een Nederlandse 87 jarige dame met een inwonende Nederlandse hulp die de schoonmaak en de was verzorgt. Op een gegeven moment biedt de hulp ook aan de boodschappen te doen en de administratie te verzorgen, zodat Marie de deur niet meer uit hoeft. Prettig geregeld, maar op deze manier wordt Marie onbewust steeds afhankelijker van haar hulp, wat erin resulteert dat Marie besluit de hulp in haar testament op te nemen. Een aantal maanden later wordt Marie door haar dochter ziek in huis aangetroffen. Ze is er erg slecht aan toe en bij opname in het ziekenhuis blijkt zij vergiftigd. De politie wordt ingeschakeld, maar de hulp is er vandoor en wordt gezocht. Na herstel wordt vervolgens thuiszorg en een nieuwe hulp geregeld. Ook het testament wordt ‘hersteld’. Een levenstestament wordt gemaakt en voor de dagelijkse administratie wordt een Nederlands administratiekantoor ingeschakeld.

> klik hier voor een ander sprekend voorbeeld van financieel misbruik (website ‘erfrechtinspanje.nl’)

Het mag duidelijk zijn dat tijdig maatregelen en voorbereidingen moeten worden getroffen om dit soort situaties te voorkomen. Er zijn veel mogelijkheden om dit te doen. Op deze website kunt u lezen hoe wij hiermee kunnen helpen.